محمد حسن خان اعتماد السلطنه
734
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
ديواركوب خورشيدى ( ص 171 - ص 126 چاپ اول ) از اين جهت خورشيدى مىگويند كه پشت لامپ چراغ صفحهاى حلبى است كه تقسيماتى به شكل شعاع خورشيد دارد . زنگ اخبار ( ص 171 - ص 126 چاپ اول ) ظاهرا تداول آن از ميرزا جواد خان سعد الدوله شروع شد و او يكى را هم براى حاج ميرزا ابو طالب زنجانى تهيه كرد و به او هديه داد . مشير الدوله ، شيخ محسن خان ( ص 173 - ص 127 چاپ اول ) پسر شيخ كاظم از تجار تبريز پسر شيخ محسن كه بنا به نوشتهء آقاى مهدى بامداد از شيوخ عرب بوده و در زمان فتحعلى شاه به ايران آمده و در تبريز مقيم شده است و نسب خود را به حبيب بن مظاهر اسدى از صحابهء بزرگ حضرت سيد الشهداء مىرساند و بنابراين از بنى اسد بوده است . صاحب ترجمه در حدود 1235 متولد شده و گويا در جوانى در تبريز يا استانبول زبان فرانسه را ياد گرفته و به تحصيلات متداول زمان هم آشنائى حاصل كرده بود . پدرش گويا با امير كبير مربوط بوده است و خود او در آغاز تأسيس دار الفنون به عنوان مترجم در آنجا مشغول به كار شد و زمانى نيز در سفارت ايران در پطرزبورگ مشغول به كار بود . در 1272 عنوان خانى به او داده شد در 1275 به همراه حسنعلى خان امير نظام گروسى به سفارت ايران در پاريس انتقال يافت و مقام نيانت اول سفارت به او داده شد . در 1280 بهسمت مستشار سفارت ارتقاء يافت و دوباره به پاريس بازگشت . در اين مأموريت پاريس بود كه با دختر تئوفيل گوتيه شاعر فرانسوى آشنا شد و چون بسيار خوشصحبت و با اطلاع بود جلب نظر آن دختر را نمود ، به حدى كه حاضر شد با او ازدواج كند ولى پدرش مانع شد چه از زندگى شرقيان نگران بود . در 1283 شارژه دافر ( كاردار ) سفارت ايران در لندن شد و در 1286 به مقام سفارت ترقى يافت . در 1289 وزير مختار ايران در استانبول گشت . در ذى الحجهء سال بعد لقب معين - الملك به او داده شد . در 1302 بطور موقت وزير مختارى ايران در آلمان هم به او محول گشت . در همان